Czynniki ryzyka chorób układu krążenia - czym są i jak im zapobiegać?

  • Choroby układu krążenia stanowią największy problem współczesnej medycyny i są przyczyną śmierci co drugiej osoby w Polsce.
  • Choroby serca i naczyń, takie jak choroba wieńcowa, zawał serca czy udar mózgu powstają w wyniku działania tak zwanych czynników ryzyka.
  • Czynnik ryzyka jest cechą występującą u danego człowieka, która zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłości choroby serca lub naczyń.
  • Czynnik ryzyka jest parametrem, który można określić, nazwać i zmierzyć, który pozwala przewidzieć prawdopodobieństwo rozwoju choroby lub jej powikłań.
  • Wszystkie znane nam czynniki ryzyka zostały zaobserwowane w trakcie badań epidemiologicznych obejmujących tysiące osób .
  • Czynnik ryzyka jest cechą występującą u danego człowieka, która zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłości choroby serca lub naczyń.
  • Szczególnie narażone na powstanie chorób układu krążenia są osoby mające jednocześnie kilka czynników ryzyka.

Istnieją czynniki ryzyka na które nie mamy wpływu - są to na przykład:

  • płeć męska,
  • zaawansowany wiek
  • obciążenie rodzinne chorobami serca.
  • istnieją również takie czynniki ryzyka, które można skutecznie zwalczać, zmniejszając prawdopodobieństwo rozwoju choroby!

Najważniejsze z nich to:

  • Nadwaga
  • Otyłość brzuszna
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Wysoki poziom cholesterolu
  • Cukrzyca
  • Palenie tytoniu
  • Brak regularnego wysiłku fizycznego
  • Nadużywanie alkoholu

Należy uświadomić sobie, że jedynie jednoczesne, konsekwentne zwalczanie wszystkich czynników ryzyka stanowi drogę do osiągnięcia pełnego sukcesu w leczeniu.
Wobec tego warto już dziś podjąć decyzję o zmianie stylu życia na zdrowszy, tak by maksymalnie zredukować szansę rozwoju chorób serca i naczyń!

Do jakich wartości należy obniżyć ciśnienie tętnicze?

  • Ciśnienie tętnicze należy obniżyć do wartości poniżej 140/90 mmHg.
  • U chorych na cukrzycę, z uszkodzeniem nerek oraz z licznymi czynnikami ryzyka celem leczenia jest obniżenie ciśnienia tętniczego do wartości < 130/80 mm

CIŚNIENIE
SKURCZOWE

CIŚNIENIE
ROZKURCZOWE

Rozpoznanie

Komentarz

< 120

< 80

Ciśnienie optymalne

Lepiej być nie może

120 - 129

80 - 84

Ciśnienie prawidłowe

Jest w porządku

130 - 139

85 - 89

Ciśnienie wysokie
prawidłowe

Konieczna zmiana stylu życia
U osób z licznymi czynnikami ryzyka lub powikłaniami nadciśnienia konieczne może okazać się przyjmowanie leków

> 140

> 90

Nadciśnienie tętnicze

Konieczna jest:
- Zmiana stylu życia
- Konsultacja lekarska

Jak należy leczyć zaburzenia lipidowe ?

Podstawowym warunkiem skutecznego leczenia zaburzeń lipidowych jest zmiana stylu życia, uwzględniająca przede wszystkim:

  • zwiększenie aktywności fizycznej
  • ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych
  • redukcję masy ciała

Co oznaczają poszczególne wartości stężenia cukru we krwi ?

Badanie

Prawidłowy
poziom

Stan
przedcukrzycowy

Cukrzyca

Poziom glukozy na czczo

< 100 mg%
(5,6 mmol/l)

100 - 125 mg%
(5,6 - 6,9 mmol/l)
nieprawidłowa
glikemia na czczo

≥ 126 mg%
(7,0 mmol/l)

Poziom glukozy po 2 godz.
doustnego testu
tolerancji glukozy

< 140 mg%
(7,8 mmol/l)

140 - 199 mg%
(7,8 - 11,0 mmol/l)
nieprawidłowa
tolerancja glukozy

≥ 200 mg%
(11,1 mmol/l)

Co grozi palaczowi?

Jeśli palisz papierosy jesteś narażony na zwiększone ryzyko:

  • chorób układu krążenia, takich jak zawał serca, udar mózgu, choroba niedokrwienna kończyn dolnych
  • 20% zgonów z powodu chorób układu krążenia spowodowanych jest paleniem
  • nowotworów złośliwych takich jak: rak płuc, raka jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, trzustki, pęcherza moczowego i nerek
  • 30% zgonów z powodu nowotworów spowodowanych jest paleniem
  • choroby zakrzepowo-zatorowej
  • Palenie papierosów wielokrotnie zwiększa ryzyko zakrzepicy związane ze stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych.
  • chorób płuc takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc POChP (rozedma i przewlekle zapalenie oskrzeli)
  • choroby wrzodowej

Dlaczego warto przestać palić ?

  • Nawet po wielu latach palenia korzyści z jego zaprzestania są istotne
  • Już po roku abstynencji ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca jest o 50% niższe niż u osoby nie mogącej zerwać z nałogiem.

W jakim stopniu szkodliwe jest bierne palenie?

  • Jak dowiedziono bierne palenie, czyli przebywanie w środowisku, w którym inne osoby palą papierosy zwiększa ryzyko choroby niedokrwiennej serca oraz zgonu z jej powodu o około 20%.
  • Nawet okresowe narażenie na dym tytoniowy zwiększa ryzyko choroby niedokrwiennej serca.

Czym jest otyłość?

Otyłość jest procesem chorobowym, polegającym na magazynowaniu w organizmie nadmiernej ilości tłuszczu.

Do zwiększania masy ciała dochodzi wtedy, gdy podaż energii dostarczanej w pożywieniu (ilość zjadanych kalorii) przekracza zapotrzebowanie energetyczne organizmu (ilość energii zużywanej przez organizm).

Czy mam już nadwagę ?

Do oceny występowania nadwagi i otyłości można posłużyć się wskaźnikiem BMI (body mass index, wskaźnik masy ciała).

Co oznacza wynik BMI?

BMI [kg/ m2] Interpretacja wyniku

  • poniżej 18,5 niedowaga
  • 18,5-24,9 prawidłowa masa ciała
  • 25-29,9 nadwaga
  • 30-34,9 otyłość
  • >35 otyłość olbrzymia

Co to jest otyłość brzuszna?

Otyłość brzuszną rozpoznaje się gdy obwód pasa wynosi:

  • u kobiety ≥88 cm;
  • u mężczyzny ≥102 cm

Do jakich wartości należy zmniejszyć masę ciała?

Zmniejszenie masy ciała jest bardzo ważnym elementem postępowania w zapobieganiu chorobom układu krążenia u osób z nadwagą i otyłością.

Docelowo należy dążyć do uzyskania:

BMI: poniżej 25 kg/m2

Obwodu pasa:

  • Kobiety < 80 cm
  • Mężczyźni < 94 cm

Dlaczego aktywność fizyczna jest ważna?

Regularna aktywność fizyczna - zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia, zmniejsza ryzyko zawału serca oraz wydłuża życie. Ponadto redukuje ciśnienie tętnicze oraz przeciwdziała rozwojowi otyłości i cukrzycy.

Jakie są korzyści zdrowotne aktywności fizycznej?

Regularna aktywność fizyczna:

  • obniża ciśnienie tętnicze (skurczowe i rozkurczowe)
  • zmniejsza masę ciała
  • obniża poziom złego cholesterolu - LDL i podwyższa poziom dobrego cholesterolu - HDL
  • zmniejsza krzepliwość krwi, zapobiega powstawaniu zakrzepów w naczyniach   krwionośnych
  • przyspiesza rozwój obocznego krążenia wieńcowego


Ćwiczenia fizyczne powinny być prowadzone systematycznie, co najmniej 4-5 razy w tygodniu, a nawet codziennie.

Ile czasu dziennie należy poświęcić na ćwiczenia fizyczne?

Codzienna aktywność fizyczna nie powinna być krótsza niż 30-45 minut.

Co to jest Karta Ryzyka SCORE?

Karta Ryzyka SCORE jest narzędziem służącym do oceny indywidualnego ryzyka zgonu z powodu chorób układu krążenia w ciągu następnych 10 lat na podstawie czynników ryzyka występujących u danej osoby. Została ona opracowana przez międzynarodowe grono ekspertów z 8 Europejskich Towarzystw Naukowych. - U pacjentów cierpiących na cukrzycę. Dla tych pacjentów faktyczne ryzyko jest wyższe niż to wynikające z tabeli.

  • W przypadku osób z silnym rodzinnym obciążeniem przedwczesną chorobą układu krążenia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) rzeczywiste ryzyko z powodu chorób układu krążenia również może być wyższe niż wynik wg Score.
  • U osób otyłych, prowadzących siedzący tryb życia.

Czynniki ryzyka chorób układu krążenia - czyli dlaczego zapadamy na choroby serca i naczyń ?

MODYFIKOWALNE - czyli wszystko w Twoich rękach:

  • nadciśnienie tętnicze
  • cholesterol
  • cukrzyca
  • palenie papierosów
  • nadwaga i otyłość
  • mała aktywność fizyczna
  • nieprawidłowe odżywianie
  • alkohol
  • stres
  • zespół metaboliczny

NIEMODYFIKOWALNE - czyli takie, na które nic nie poradzisz:

  • Wiek - Mężczyźni > 55 r ż .; Kobiety >  65 r ż .
  • Płeć - Męska

Choroby układu krążenia w rodzinie: Zawał serca, nagły zgon lub udar mózgu:

  • u ojca lub brata przed 55 rokiem życia
  • u siostry lub matki przed 65 rokiem życia

Czy diagnostyke laboratoryjną warto rozszerzyć o dalsze badania specjalistyczne?

Oczywiście, w każdym przypadku , gdy jeden lub ( tym bardziej) kilka czynników ryzyka jest pozytywne, należy zwrócic się do lekarza specjalisty Kardiologa celem przeprowadzenia specjalistycznej diagnostyki, jak m. in. EKG, echokardiografia serca, próba wysilkowa na bieżni celem oceny wydolności wysilkowej, RTG klatki piersiowej i inne.

Wszystkie te badania można wykonać w KCM Clinic.

autor: dr n. med. Monika Mikulicz - Pasler

Poradnia Kardiologiczna KCM Clinic