Co to za wada wzroku? Jakie są objawy ? Czy mam astygmatyzm i jak go rozpoznać ?

Dzisiejszy tryb życia to dla oczu nie lada wyzwanie. Mimo, że natura przystosowała je do widzenia z daleka to przez wiele godzin dziennie wpatrują się w drgający monitor komputera, telewizor, książkę czy inne przedmioty. Oczom szkodzi też słońce, kurz, chemikalia, klimatyzacja, urazy mechaniczne. Efekt? Prawie 30% młodych ludzi widzi nieostro.
Oko można porównać do aparatu fotograficznego, mającego z przodu soczewki (obiektyw w aparacie) , pozwalające na ogniskowanie obrazów i koncentrowanie promieni świetlnych na siatkówce. Siatkówka to warstwa komórek leżąca na wewnętrznej powierzchni oka i zawierająca komórki światłoczułe przesyłające impulsy wzrokowe do mózgu. Działanie siatkówki oka można porównać do błony fotograficznej na której powstaje obraz. W przedniej części oka , na jego zewnętrznej powierzchni jest rogówka- cienka, przeźroczysta błonka o działaniu soczewki, za rogówką, wewnątrz oka leży soczewka- galaretowata i przeźroczysta. Dzięki zmianom w swej grubości pozwala oku na szybkie nastawienie się na widzenie przedmiotów i obrazów raz z bliska a raz z daleka.

Tak wygląda budowa oka, które jest zdrowe.

Jeśli z różnych powodów dojdzie do uszkodzenia jednej z tych dwóch soczewek, rogówki lub soczewki to powstają wady refrakcji oka, czyli astygmatyzm.
Refrakcja czyli zdolność załamywania się promienia świetlnego przechodzącego przez różne środowiska o różnej gęstości. Refrakcja układu optycznego oka zależy od współczynników załamywania rogówki, soczewki i cieczy wodnej oka.
Dla ciekawych przeciętna refrakcja układu optycznego oka wynosi 58,46 dioptrii, z czego na rogówkę przypada 45,2 dioptrii, a na soczewkę 13,20 dioptrii.
Astygmatyzm to wada soczewek tworzących w oku układ ogniskujący promienie, która prowadzi do zniekształcenia obrazu odbieranego przez siatkówkę. Obraz astygmatyka jest niewyraźny, zamglony, w różnych osiach widzenia: poziomej, pionowej, skośnej. Astygmatyzm to widzenie dwóch ognisk obszaru obserwowanego. Gdy oko jest zdrowe to ma tylko jedno ognisko na siatkówce.
Duży wpływ na tworzenie się astygmatyzmu mają tez inne czynniki, takie jak: urazy mechaniczne, uszkodzenia rogówki oka po chorobach czy zwyrodnieniach. Tworzą się blizny rogówki po zranieniu, następuje utrata przezierności soczewki występująca wraz z wiekiem, czyli zaćma.

Chory na astygmatyzm:

  • W większości wypadków astygmatyzm wywołany jest nieregularnością wypukłości rogówki. Przypomina swym wyglądem nie piłkę , lecz owalną piłkę do rugby. Ten kształt powoduje nieprawidłowe skupianie się światła na siatkówce.
  • Astygmatyzm soczewkowy tworzy się w późniejszym wieku , na skutek zmian w budowie soczewki, wywołany zaćmą.
  • Niezborność oka to upośledzenie zdolności dokładnego i sprawnego wykonywania i koordynacji ruchów oka.

Rozróżniamy niezborność:

  • nieregularna, gdy powierzchnia rogówki jest nierówna ; najczęściej po urazach. Oko ma więcej ogniskowych niż dwie. Wtedy najlepsze na oko są soczewki kontaktowe.
  • regularna, gdy powierzchnia rogówki jest spłaszczona , oko ma dwie ogniskowe, na siatkówce powstaje nieostry obraz.

Wtedy najlepsze na oko są okulary.

W zależności od charakteru krzywizny rogówki rozróżniamy astygmatyzm:

  • nadwzroczny, wtedy oba ogniska są poza siatkówką oka,
  • krótkowzroczny, oba ogniska są przed siatkówką oka,
  • mieszany, jedno ognisko jest przed drugim,
  • nieprawidłowy, gdzie krzywizna rogówki jest nierównomierna tez wg oddzielnej osi. Jest to najtrudniejsza forma astygmatyzmu do korekcji.

Im większy astygmatyzm tym jest gorzej.

Kolejny podział astygmatyzmu, który mierzony jest w dioptriach:

  • Niski astygmatyzm, do 1 dioptrii, nosi się okulary tylko do nauki, samochodu, komputera.
  • Wysoki astygmatyzm, od 2-3 dioptrii
  • Bardzo wysoki astygmatyzm, powyżej 3 dioptrii.
  • Pierwszymi objawami astygmatyzmu mogą być: mrużenie i tarcie oczu, trzymanie zabawek tuż przy twarzy, siadanie blisko telewizora, ból głowy lub oczu, dzieci niechętnie czytają i piszą.
  • Widzenie astygmatyka jest nieostre, zniekształcone jak w gabinecie luster. Gwiazdy widzi jak plamki a nie punkty, linie proste jak krzywe. Inna jest ostrość widzenia linii o różnym nachyleniu- np. krzyż - astygmatyk widzi tylko jedno ramię, pionowe lub poziome. Kontury przedmiotów są nieostre, niezależnie od odległości, widoczny jest brak wyczucia przestrzeni.

Tak widzi astygmatyk.

Około 50 % pacjentów krótkowzrocznych ma astygmatyzm.
Niski astygmatyzm nie wywołuje objawów, jedynie ruchy mięśni czoła , powiek przy nasilaniu wzroku. Astygmatyk usiłuje zmieniać kolejno ogniskowanie obrazu na siatkówce, przesuwając je z osi pionowej na pozioma lub odwrotnie. Powoduje to na dłuższą metę zmęczenie oczu, bóle głowy itp.

Leczenie:

Najpopularniejsze jest noszenie okularów cylindrycznych , soczewek kontaktowych ewentualnie laseroterapia.

autor: lek. okulista Beata Bronclik

Poradnia Okulistyczna KCM Clinic