Ta choroba zdarza się około 4 proc. ogółu populacji, jednak z czterokrotną przewagą zachorowań u kobiet. Jest bardzo uciążliwa z powodu towarzyszącego jej niejednokrotnie bardzo silnego bólu, dlatego ważne jest szybkie rozpoznanie i wprowadzenie natychmiastowego leczenia z powodu mogących wystąpić powikłań takich jak: zakażenie, uropatia zaporowa i uszkodzenie nerek.

Kamienie nerkowe występują w wyniku:

  • przyjmowania małych ilości płynów
  • nadmiernego wydalania związków wapnia, kwasu moczowego, szczawianów
  • nieprawidłowego ph moczu
  • niedoboru cytrynianu i magnezu

W obrazie klinicznym kolki nerkowej może wystąpić:

  • ból, niejednokrotnie bardzo silny promieniujący do pachwiny, nudności, wymioty, krwiomocz w wyniku urazu wywołanego kamieniami, zakażenie nerek mogące doprowadzać do ich dysfunkcji, zablokowanie odpływu moczu z nerki mogące doprowadzać do utraty czynności nerki.
  • Kamica może występować bezobjawowo – wykrywana w trakcie badania usg, tomografii komputerowej.

Kamicę rozpoznaje się na podstawie:

  • wywiadu uwzględniającego dietę, przyjmowanych leków, wywiadu rodzinnego, ilości przyjmowanych płynów, charakteru wykonywanej pracy.
  • ogólnego badania moczu z osadem
  • poziomu kwasu moczowego we krwi
  • przeglądowego zdjęcia brzucha w pozycji leżącej (ujawnia ok. 80 % kamieni)
  • usg jamy brzusznej celem oceny zastoju w nerkach, budowy nerki oraz oceny występowania kamieni – ich wielkość i położenie
  • tomografii komputerowej
  • urografii
  • czasem wykonuje się analizę budowy kamienia wydalonego z moczem w celu zastosowania odpowiedniej diety

W monitorowaniu kamicy nerkowej wykonuje się badanie poziomu kreatyniny i mocznika we krwi, by zorientować się, jaka jest wydolność nerek.

Doraźne leczenie kolki nerkowej polega na podaniu leków przeciwbólowych i opanowaniu zakażenia.

U chorych wymiotujących, odwodnionych konieczne jest podanie płynów dożylnie w celu zwiększenia diurezy i ułatwienia przesuwania się kamieni. W przypadku nie ustępującego bólu, ciężkiego zakażenia, zablokowania moczowodu przez kamień bez postępu choroby, rosnących parametrów nerkowych chorzy powinni być leczeni w oddziale szpitalnym. Kamień może być wydalony samoistnie, jeśli jest nie większy niż 5 mm. Większe od nich są wydalane zdecydowanie rzadziej. W związku z tym tak ważne jest przyjmowanie ponad 2 litrów płynów dziennie oraz aktywność fizyczna.

W razie braku postępu w leczeniu farmakologicznym stosuje się leczenie zabiegowe:

  • ESWL- litotrypsja kamieni przy pomocy fali ultradźwiękowych
  • Sondowanie moczowodu przy pomocy cytroskopu w celu odblokowania nerki
  • URS-L – zabieg polegający na wprowadzaniu endoskopu do moczowodu, lokalizacji i rozkruszenia kamienia
  • Nefrostomia – zabieg polegający na założeniu drenu przez okolicę lędźwiową do miedniczki nerkowej przez skórę – stosowany w ciężkich zakażeniach, bardzo silnych bólach oraz u pacjentów z towarzyszącą niewydolnością nerek.
  • PCNL – usuwanie przez skórę kamieni metodą endoskopową pod kontrolą wzroku

Zabieg otwarty stosowany jako ostateczność jednak powodzenie leczenia zależy od odpowiedniej kwalifikacji do leczenia: zachowawczego czy zabiegowego i odpowiednim prowadzeniu pacjenta.

Zabiegi na nerce takie jak: PCNL czy URS-L powinni wykonać odpowiednio wyszkoleni urolodzy posiadający praktykę w tym względzie. Należy też dodać, że wszystkie te metody niejednokrotnie się uzupełniają. Dzięki temu rokowanie na wyleczenie chorego znacznie się zwiększa. Dlatego ważna jest konsultacja urologiczna celem ustalenia ewentualnego podjęcia leczenia.
W przypadku stwierdzenia kamicy dróg moczowych na podstawie badań podstawowych (w tym usg, badanie moczu + osad) powinno się skonsultować ze swoim lekarzem rodzinnym celem ewentualnej konsultacji i leczenia urologicznego.

W naszej klinice dysponujemy kompleksowymi metodami leczenia kamicy nerkowej: laserem holmowym przy kamicy moczowodowej i metodą ESWL przy kamicy nerkowej.

 

autor: specjalista urolog Tomasz Gede

Centrum Leczenia Kamicy Nerkowej KCM Clinic, Oddział Urologiczny