Do czego służy prostata?

Prostata wraz z pęcherzykami nasiennymi i gruczołami opuszkowo-cewkowymi bierze udział w produkcji nasienia. Wydzielina gruczołu krokowego jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania i żywotności plemników. Jednocześnie prostata bierze udział w zamykaniu i otwieraniu cewki moczowej.

Kiedy pojawiają się choroby prostaty?

Najwcześniej, bo już u młodych mężczyzn, może pojawić się zapalenie prostaty.
Wraz ze starzeniem się organizmu, po 45 roku życia wielu mężczyzn zaczyna cierpieć na łagodny rozrost prostaty (ang. benign prostatic hyperplasia-BPH). Jest to najczęstsze schorzenie stercza -BPH daje objawy aż u 50% mężczyzn po 50 roku życia; odsetek ten wzrasta do 90% mężczyzn po 80 roku życia. W Polsce na BPH choruje blisko 2 mln mężczyzn.
Najgroźniejszym schorzeniem prostaty jest rak stercza. W Polsce jest on trzecią (po raku płuc i żołądka) przyczyną zgonów z powodu nowotworów u mężczyzn. Rak prostaty pojawia się w tym samym czasie, co łagodny rozrost prostaty (po 45 roku życia), niemniej są to zupełnie różne choroby. Kluczowym czynnikiem w leczeniu nowotworu stercza jest wykrycie choroby w jej wczesnym, bezobjawowym stadium. Nieodzowna jest tu świadomość wszystkich mężczyzn po 45 roku życia i regularne poddawanie się badaniom kontrolnym, które pomagają we wczesnej fazie wykryć zarówno łagodny rozrost jak i raka prostaty.

Jakie są najczęstsze objawy łagodnego rozrostu prostaty?

Choroba powoduje wiele uciażliwych objawów zwiazanych z oddawaniem moczu:

a) objawy podrażnienia pęcherza

  • częste oddawanie moczu
  • oddawanie moczu w nocy
  • gwałtowne parcia na mocz
  • ból podczas oddawania moczu

b) objawy przeszkody podpęcherzowej (uciśnięcie cewki moczowej)

  • wyczekiwanie na oddanie moczu
  • wydłużenie czasu oddawania moczu
  • wykapywanie moczu z cewki po oddaniu moczu
  • zwężenie strumienia moczu
  • przerywany strumień moczu
  • zatrzymanie moczu

c) pozostałe objawy, m.in.:

  • bóle w okolicy krocza, podbrzusza i jąder
  • bóle brzucha i okolicy lędźwiowej
  • domieszka krwi w moczu (krwiomocz), osłabienie libido i zaburzenia erekcji.

Jak się rozpoznaje łagodny rozrost gruczołu krokowego?

Rozpoznanie BPH polega na:

  • rozmowie z pacjentem na temat występujących objawów (z uwzględnieniem punktowej oceny objawów wg skali IPSS)
  • badaniu palpacyjnym przezodbytnicznym (tzw. badanie per rectum)
  • badaniu USG
  • uroflowmetrii (badaniu strumienia moczu)
  • badaniu poziomu PSA (swoistego antygenu sterczowego) w celu wykluczenia raka stercza- w przypadku podwyższonego poziomu PSA wykonuje się przezodbytniczą biopsję prostaty
  • badaniu moczu, które wykonuje się w celu rozpoznania zakażenia układu moczowego, zapalenia stercza lub krwiomoczu
  • badaniu poziomu kreatyniny w celu oceny czynności nerek.

Jak się leczy łagodny rozrost gruczołu krokowego?

Do tej pory nie znaleziono sposobu na całkowite zahamowanie rozrostu prostaty. Stosowane leki spowalniają rozrost gruczołu i przyczyniają się do ustąpienia dolegliwości. W przypadku zatrzymania moczu lub nasilenia dolegliwości, pomimo regularnego stosowania leków, należy rozważyć zabieg chirurgiczny.
W farmakoterapii BPH stosuje się różne grupy leków, o różnej skuteczności. Najstarszą grupą leków są leki pochodzenia roślinnego, których skuteczność budzi wątpliwości a mechanizm działania nie został dotychczas poznany. Obecnie większość urologów zaleca stosowanie leków z grupy blokerów receptora alfa, tzw. alfablokerów lub fina sterydu, albo obu tych leków jednocześnie.

autor: specjalista urolog Tomasz Gede

Poradnia Urologiczna KCM Clinic